Autorami monografii są dr hab. Marek Jakubiak, prof. uczelni z Wydziału Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej (autor obu tomów) oraz Izabela Koptoń-Ryniec z Muzeum Politechniki Warszawskiej (współautorka tomu drugiego). Na ponad 800 stronach przedstawiono nie tylko fakty znane z dotychczasowych opracowań historycznych, ale także informacje pochodzące z materiałów archiwalnych, prywatnych zbiorów oraz przekazów ustnych świadków wydarzeń.

Wydawnictwo przygotowane zostało przez Oficynę Wydawniczą Politechniki Warszawskiej. Oba tomy, opatrzone okolicznościową obwolutą jubileuszu 200-lecia PW, nawiązują także do tradycji Uczelni. Na okładkach i przekładkach wykorzystano motyw graficzny autorstwa Zygmunta Kamińskiego, zaczerpnięty z wydanej w 1925 roku publikacji „Politechnika Warszawska 1915–1925. Księga pamiątkowa” pod redakcją prof. Leona Staniewicza.

Tom I: Od Szkoły Przygotowawczej do czasów wojny (1826-1944)

Pierwszy tom został podzielony na trzy części. Autor przedstawia kolejno historię Szkoły Przygotowawczej do Instytutu Politechnicznego, działalność Warszawskiego Instytutu Politechnicznego Imperatora Mikołaja II oraz dzieje Politechniki Warszawskiej w latach 1915–1944. Każdą część poprzedza szerokie omówienie uwarunkowań społecznych, gospodarczych i politycznych, które doprowadziły do powstania Uczelni. Dzięki temu czytelnik otrzymuje pełniejszy obraz procesów historycznych kształtujących rozwój szkolnictwa technicznego w Warszawie.

Publikacja ma charakter faktograficzno-problemowy. W dwóch pierwszych częściach zachowano układ chronologiczny, natomiast część poświęcona Politechnice Warszawskiej w latach 1915–1944 została zorganizowana problemowo, przy zachowaniu chronologii wewnątrz poszczególnych rozdziałów. Autor świadomie zrezygnował z przedstawiania pełnego kalendarium wydarzeń czy historii wszystkich jednostek organizacyjnych, koncentrując się na kluczowych procesach i zjawiskach.

Szczególną wartość tomu stanowi bogata baza źródłowa. W przypadku dziejów Szkoły Przygotowawczej wykorzystano m.in. opracowania Szymona Askenazego oraz zachowane w zbiorach Biblioteki Głównej PW programy nauczania. Badania nad Warszawskim Instytutem Politechnicznym Imperatora Mikołaja II oparto również na dokumentach rewindykowanych ze Związku Radzieckiego w 1962 roku, po wcześniejszym wywiezieniu ich przez władze rosyjskie w 1914 roku. Tom ubogacają także reprodukcje mało znanych lub dotąd niepublikowanych dokumentów i artefaktów związanych z historią Uczelni.

Tom II: Odbudowa, rozwój i współczesność (1945-2026)

Drugi tom monografii ukazuje dzieje Politechniki Warszawskiej od zakończenia II wojny światowej do roku jubileuszowego. Został podzielony na dwie części: pierwsza dotyczy okresu 1945–1989, druga zaś lat 1990–2026. Podobnie jak tom pierwszy, publikacja ma charakter faktograficzno-problemowy. Taka konstrukcja pozwala uporządkować niezwykle szeroki materiał obejmujący odbudowę Uczelni po wojennych zniszczeniach, jej funkcjonowanie w realiach Polski Ludowej, transformację ustrojową po 1989 roku oraz rozwój nowoczesnego uniwersytetu technicznego w XXI wieku.

Autorzy wykorzystali bogaty zasób materiałów archiwalnych, aktów prawnych, monografii i publikacji naukowych. Szczególne znaczenie miały także rękopisy wspomnień i opracowań przechowywane w archiwach Uczelni oraz zbiorach prywatnych. Jednym z najważniejszych źródeł były coroczne Sprawozdania Rektora z działalności Politechniki Warszawskiej, a dla najnowszego okresu również materiały publikowane na stronach internetowych Uczelni.

Senat Politechniki Warszawskiej ogłosił rok 2026 rokiem Jubileuszu 200-lecia Uczelni. Z tej okazji została wydana niniejsza dwutomowa monografia zatytułowana „Politechnika Warszawska. 200 lat historii”. (…) Dzieło obejmuje dwa stulecia dziejów Uczelni, funkcjonującej pod różnymi nazwami w różnych, niekiedy dramatycznych okresach historii Polski. Bardzo dziękuję autorom za podjęcie ogromnego wysiłku, który zaowocował tak obszernym i wszechstronnym obrazem naszej Alma Mater na przestrzeni Jej dwustuletniej historii. Rozpoczynając trzecie stulecie historii Politechniki Warszawskiej pozwolę sobie przywołać tradycyjne, łacińskie życzenie akademickie: „Quod felix, faustum fortunatumque sit” – „Oby to było szczęśliwe, sprzyjające i pomyślne”.

Prof. dr hab. inż. Krzysztof Zaremba
Rektor Politechniki Warszawskiej

Publikacja została wydana w limitowanym nakładzie. Wersja elektroniczna będzie dostępna wkrótce. Fragmenty publikacji>>

Zobacz pozostałe pozycje dotyczące historii i tradycji w Oficynie Wydawniczej PW>>

Zbiory i publikacje Muzeum PW>>