Strona główna » Aktualności » Muzeum »
Politechnika w Powstaniu Warszawskim - zaproszenie na zwiedzanie Kampusu
W 1944 roku Kampus Politechniki Warszawskiej był miejscem zaciętych walk i bohaterskiej obrony podczas Powstania Warszawskiego. Aby uczcić pamięć jego obrońców, Muzeum Politechniki Warszawskiej zaprasza na oprowadzanie: „Śladami Powstania Warszawskiego w Kampusie Politechniki Warszawskiej”.
Z okazji 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego oraz w ramach obchodów 200-lecia Politechniki Warszawskiej Muzeum Politechniki Warszawskiej i Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej zapraszają na wyjątkowy spacer historyczny po Kampusie Głównym PW.
Pamięć o bohaterach. Obchody 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego
Podczas około dwugodzinnej wędrówki odwiedzimy miejsca związane z historią II wojny światowej i Powstania Warszawskiego. Opowiemy o losach Kampusu, jego obronie oraz o naukowcach, studentach i pracownikach Politechniki Warszawskiej, którzy w czasie okupacji i Powstania angażowali się w walkę o niepodległość oraz działalność na rzecz Polskiego Państwa Podziemnego. Szczególnym punktem spaceru będzie Wydział Architektury, który podczas Powstania Warszawskiego odegrał wyjątkową rolę. Poznamy historie związane z prof. Stefanem Bryłą, miejscami pamięci znajdującymi się na terenie Wydziału oraz żołnierzami 3. Batalionu Pancernego AK „Golski”, którzy w ramach walk Podobwodu Śródmieście Południowe bronili terenu Politechniki Warszawskiej.
Zapraszamy pracowników, studentów i absolwentów Politechniki Warszawskiej, mieszkańców Warszawy
oraz wszystkich gości stolicy zainteresowanych historią miasta i dziejami Politechniki Warszawskiej
Spacer odbędzie się w dwóch terminach:
Piątek, 31 lipca, godz. 14.00
Sobota, 1 sierpnia, godz. 12.00
Miejsce zbiórki: Plac Politechniki przed Gmachem Głównym PW
⏳ Czas trwania: ok. 2 godziny
Udział jest bezpłatny.
Prosimy o potwierdzenie udziału w wybranym terminie:
- mailowo: muzeum@pw.edu.pl
- telefonicznie: 22 234 74 93
Program uroczystości:
31 lipca 2026 (piątek)
Godz. 16.15 - Złożenie kwiatów i zniczy na dziedzińcu Wydziału Architektury
Godz. 17:00 - Uroczystość przy pomniku na dziedzińcu Politechniki Warszawskiej
Godz. 18:30 - zostanie odprawiona msza św. w kościele Najświętszego Zbawiciela
1 sierpnia 2026 (sobota)
Godz. 16.30 – spotkanie przy pomniku 3 Batalionu Pancernego AK „Golski” na Powązkach
Godz. 17.00 – udział w uroczystościach centralnych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Obchody są organizowane przez Środowisko 3 Batalionu Pancernego AK „Golski” i 7 Pułk Ułanów Lubelskich AK „Jeleń”.
Pomnik 3 Batalionu Pancernego AK „Golski” na terenie Kampusu Centralnego Politechniki Warszawskiej
Politechnika Warszawska w ogniu Powstania. Rys historyczny wydarzeń z 1944 roku
Gdy w pierwszej połowie sierpnia 1944 roku Politechnika Warszawska została wysunięta przed zachodnią linię polskich pozycji powstańczych w jej bezpośrednim otoczeniu znalazły się zajęte przez Niemców budynki – przy ul. Koszykowej i Nowowiejskiej (wówczas ul. 6 Sierpnia). Uczelniany Kampus broniło VI zgrupowanie Obwodu Śródmieście Armii Krajowej, zwane 3 Batalionem Pancernym pod dowództwem kpt. Stefana Golędzinowskiego („Golskiego”). Jego oddziały zajmowały m.in. Wydział Architektury PW. W pierwszym dniu powstania sztab zgrupowania mieścił się przy ul. Polnej 50. Od 2 sierpnia funkcję centrum służb powstańczych pełnił gmach Architektury, gdzie zorganizowano również szpital przyfrontowy na 70 łóżek.
Po wybuchu powstania barykady budowano na ulicach wychodzących na Plac Politechniki. Pod ziemią powstały przejścia na ulicę Noakowskiego. Na dowódcę obrony terenu głównego Uczelni wskazano mjr. Kazimierza Falewicza ps. „Antoni”. A jak broniono Kampusu? Obrońcy Politechniki dysponowali moździerzem kalibru 88 mm, który obsługiwał pracownik PW Stefan Chudzyński ps. „Kowalski”. Na przestrzeni 2 tygodni kilkukrotnie odpierano ataki Niemców, wspieranych przez piechotę i czołgi. Szturm wroga na Politechnikę nastąpił dnia 19 sierpnia, choć już kilka dni wcześniej, 15 sierpnia, zaatakowano Gmach Fizyki, a 18 sierpnia ostrzelano z granatników i czołgów Gmach Główny PW. W nocy z 20 na 21 sierpnia oddziały kpt. „Golskiego” zajęły ruiny Gmachu Głównego oraz budynek Wydziału Chemicznego. O świcie niemieckie kontrnatarcie zmusiło polskie oddziały do odwrotu, a nieprzyjaciel umocnił się w zgliszczach politechnicznych budowli.
Podczas Powstania Warszawskiego, jak i całej okupacji, wielu naukowców i studentów wspierało swoimi umiejętnościami służby walczące z okupantem, nawet wówczas, gdy w kwietniu 1942 roku w miejsce Politechniki Warszawskiej powołano pod niemieckimi auspicjami Państwową Wyższą Szkołę Techniczną. Niezależnie od oficjalnej PWST funkcjonowała także konspiracyjna Politechnika, której p.o. Rektora był prorektor Stefan Straszewicz. Zajęcia odbywały się w konspiracji z nadawaniem stopni akademickich włącznie.
Podczas wojny zniszczeniu uległa większość wyposażenia Uczelni. Wypalone i w dużym stopniu zawalone były m.in. Gmach Główny, Gmach Technologii Chemicznej, Gmach Fizyki, Gmach Elektrotechniki i spłonęło całe politechniczne archiwum. Ale największe, i nie do zastąpienia, straty Uczelnia poniosła w ludziach. Szacunki wskazują, że Politechnika utraciła około 30% swoich pracowników. Wśród nich można wymienić profesorów takich jak: Stefan Bryła, Aleksander Bojemski, Roman Trechciński, Marian Lalewicz, Kazimierz Wóycicki, Oskar Sosnowski i wielu innych. Wśród poległych był także Tadeusz Zawadzki „Zośka”, syn prof. Józefa Zawadzkiego, Rektora Politechniki Warszawskiej. I choć „Zośka” zginął w walce z wrogiem niemal rok przez wybuchem Powstania, jego pseudonim nosił jeden z najbardziej znanych oddziałów zgrupowania „Radosław”.
Przygotowany przez Muzeum PW film „Politechnika w Powstaniu Warszawskim” ukazuje zarówno heroiczne postawy powstańców, jak i ich życie codzienne.
Relacja z pierwszych dni walki Batalionu z zarysem jego historii została przedstawiona w artykule z okazji 80. rocznicy Powstania Warszawskiego>>
