Nieznane fakty z życia PW cz. 5. Pomnik Ignacego Mościckiego – naukowca i prezydenta/ Unknown facts from the life of WUT, part 5. The monument to Ignacy Mościcki – scientist and president
Przed Gmachem Technologii Chemicznej uwagę zwraca pomnik Ignacego Mościckiego, który w 2018 r. wrócił na miejsce swojej pierwotnej lokalizacji po niemal 80 latach nieobecności. Dziś m.in. podczas jubileuszowych spacerów z Muzeum PW możemy poznać jego historię i zobaczyć jak zmieniło się otoczenie.
Przedwojenna historia pomnika
Oryginalny pomnik Ignacego Mościckiego stanął przed Gmachem Technologii Chemicznej w 1934 roku. Upamiętniał trzydziestolecie pracy naukowej uczonego oraz jego działalność profesorską na uczelni. Autorem popiersia był rzeźbiarz Stanisław Roman Lewandowski – absolwent krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, uczeń Jana Matejko. Monument znajdował się w tym miejscu do wybuchu II wojny światowej. W czasie okupacji zniknął z przestrzeni uczelni.
Ignacy Mościcki zapisał się w historii nie tylko jako prezydent Rzeczypospolitej, lecz także jako wybitny chemik, elektryk i technolog. Był autorem ponad czterdziestu patentów. Do jego wynalazków należały m.in. kondensatory wysokiego napięcia oraz urządzenia zabezpieczające sieci elektryczne przed wyładowaniami atmosferycznymi. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości aktywnie angażował się w organizację krajowego przemysłu chemicznego opartego na polskich surowcach. Z Politechniką Warszawską związany był również jako naukowiec – pracował w Katedrze Elektrochemii Technicznej i dwukrotnie otrzymał tytuł doktora honoris causa PW.
Odsłonięcie popiersia Ignacego Mościckiego 7 grudnia 1934 r. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe
Odtworzenie monumentu
Rekonstrukcja pomnika została przygotowana na podstawie jego wizerunków z 1934 roku. Pomocne okazały się zdjęcia zachowane w Narodowym Archiwum Cyfrowym, dzięki którym udało się oszacować rzeczywiste wymiary pomnika. Model rzeźbiarski popiersia wykonali artyści plastycy i dyplomowani konserwatorzy dzieł sztuki – Anna Getler i Piotr Grzegorz Mądrach, absolwenci warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Na podstawie modelu gipsowego wykonano odlew z brązu, który ustawiono na zrekonstruowanym postumencie. Realizacja była możliwa dzięki wsparciu darczyńców.
W miejscu, gdzie przed wojną znajdował się pomnik, przez wiele lat stał obelisk poświęcony Pamięci Profesorów, Pracowników, Studentów oraz Żołnierzy Września i Powstania Warszawskiego poległych i zamordowanych w latach 1939-1945. W związku z rekonstrukcją pomnika został on przeniesiony kilka metrów dalej – na południową ścianę gmachu, bliżej Alei Niepodległości. Uroczyste odsłonięcie odtworzonego popiersia odbyło się 14 grudnia 2018 r. z udziałem przedstawicieli władz państwowych, środowiska akademickiego, kombatanckiego oraz darczyńców. Odtworzenie monumentu było częścią działań podejmowanych w związku z obchodami 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości. Inicjatywę jego rekonstrukcji podjął Komitet Organizacyjny powołany przez Rektora Politechniki Warszawskiej prof. dr. hab. inż. Jana Szmidta na wniosek Rady Wydziału Chemicznego.
Uroczystość odsłonięcia odtworzonego popiersia Ignacego Mościckiego 14 grudnia 2018 r.
Nowe otoczenie pomnika
Od momentu ponownego odsłonięcia w 2018 r. zmieniło się również otoczenie pomnika. Przestrzeń przed Gmachem Technologii Chemicznej została wzbogacona o nowe nasadzenia i większą ilość zieleni, które podkreślają reprezentacyjny charakter tego fragmentu kampusu. Na masztach wokół pomnika pojawiły się także jubileuszowe flagi upamiętniające 200-lecie Politechniki Warszawskiej, przypominające o długiej i bogatej historii uczelni. Dziś monument Ignacego Mościckiego jest nie tylko elementem przestrzeni kampusu, lecz także ważnym symbolem ciągłości tradycji akademickiej i miejsca, w którym historia nauki spotyka się z pamięcią o ludziach, którzy ją tworzyli.
Pomnik Ignacego Mościckiego w 2026 r.
In front of the Chemical Technology Building at Warsaw University of Technology stands the monument to Ignacy Mościcki, which returned to its original location in 2018 after nearly 80 years. Today, visitors can learn its story during anniversary walks organized by the Museum of Warsaw University of Technology. The original monument was unveiled in 1934 to commemorate Mościcki’s 30 years of scientific work and his professorship at the university. The bust was created by sculptor Stanisław Roman Lewandowski, a student of Jan Matejko. It stood there until the outbreak of World War II, when it disappeared during the occupation.
Mościcki is remembered not only as President of Poland but also as an outstanding chemist, electrical engineer and inventor with more than 40 patents. He contributed significantly to the development of the Polish chemical industry and worked at the university’s Department of Technical Electrochemistry, receiving two honorary doctorates.
The monument was reconstructed based on historical photographs from 1934. The sculptural model was prepared by artists and conservators Anna Getler and Piotr Grzegorz Mądrach from the Academy of Fine Arts in Warsaw. A bronze casting was then placed on a reconstructed pedestal thanks to the support of donors. The restored monument was ceremonially unveiled on 14 December 2018 as part of the celebrations of the 100th anniversary of Poland regaining independence. Since its reinstallation, the surroundings have also changed. The area in front of the building now features new greenery and plantings, and the nearby flagpoles display anniversary flags marking the 200th anniversary of the university. Today the monument is both an important feature of the campus and a symbol of the university’s scientific heritage.
