Powrót do wydarzeń sprzed lat – hołd dla twórców sukcesu Enigmy/ A return to a landmark achievement in cryptology
Z okazji Dnia Kryptologii, obchodzonego 25 stycznia, jako wyraz pamięci o złamaniu szyfru Enigmy przez polskich kryptologów, powracamy do artykułu sprzed lat, przypominającego jedno z wydarzeń upamiętniających wkład polskich naukowców w historię kryptologii światowej. M. Rejewski, J. Różycki, H. Zygalski w 2014 roku zostali uhonorowani prestiżowym wyróżnieniem Milestone.
5 sierpnia 2014 roku przy ul. Śniadeckich 8 w Warszawie odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy pamiątkowej poświęconej trzem wybitnym polskim matematykom z Biura Szyfrów: Marianowi Rejewskiemu, Jerzemu Różyckiemu i Henrykowi Zygalskiemu – pionierom, którzy jako pierwsi na świecie złamali szyfry niemieckiej maszyny Enigma w latach 1932–1939. Wydarzeniu towarzyszyło Międzynarodowe Seminarium Naukowe zorganizowane w Sali Senatu Politechniki Warszawskiej.
Międzynarodowe uznanie dla polskich kryptologów
Autorzy przełomowego sukcesu zostali uhonorowani najwyższym wyróżnieniem przyznawanym przez Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) – prestiżowym tytułem Milestone („Kamień milowy”). To międzynarodowe odznaczenie, przyznawane za osiągnięcia o fundamentalnym znaczeniu dla rozwoju nauki i techniki, potwierdziło kluczową rolę polskich matematyków w złamaniu kodów Enigmy. Dzięki współpracy z inżynierami warszawskiej wytwórni AVA polscy kryptolodzy skonstruowali tzw. „bombę kryptologiczną” – urządzenie umożliwiające skuteczne deszyfrowanie niemieckich depesz. Osiągnięcie to pozwoliło aliantom, w szczególności Brytyjczykom, na odczytywanie tajnych komunikatów III Rzeszy, co miało bezpośredni wpływ na przebieg i skrócenie II wojny światowej. Przyznanie nagrody IEEE jednoznacznie obaliło utrwalany przez dekady mit, przypisujący złamanie Enigmy wyłącznie brytyjskim i amerykańskim zespołom.
Uroczystość odsłonięcia tablicy
Tablice pamiątkowe w języku polskim i angielskim zostały odsłonięte na obelisku przed siedzibą Instytutu Matematycznego Polskiej Akademii Nauk. Ceremonii dokonali m.in. prof. Roberto de Marca – prezydent IEEE, Włodzimierz Paszyński – zastępca prezydenta m.st. Warszawy, Janina Sylwestrzak – córka Mariana Rejewskiego, oraz prof. Ryszard Jachowicz z Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej, pełniący funkcję prezesa polskiej sekcji IEEE.
Seminarium naukowe na Politechnice Warszawskiej
Odsłonięcie tablicy poprzedziło Międzynarodowe Seminarium Naukowe poświęcone historii i znaczeniu złamania kodów Enigmy, które odbyło się w Sali Senatu PW. Seminarium otworzył prof. Ryszard Jachowicz. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. prof. Rajmund Bacewicz – prorektor ds. nauki PW, prof. Roberto de Marca, Jacek Żurada – wiceprezydent IEEE, oraz prof. Józef Modelski – dyrektor Instytutu Radioelektroniki PW. W programie seminarium znalazły się wykłady wybitnych specjalistów z kraju i zagranicy, poświęcone zarówno historycznym aspektom kryptologii, jak i jej współczesnym wyzwaniom. Uczestnicy mieli również okazję zobaczyć oryginalną maszynę Enigma – symbol jednego z największych sukcesów naukowych XX wieku.
Kolejny, drugi Milestone został przyznany 5 lat później prof. Janowi Czochralskiemu w 2019 roku. Tablice w języku polskim i angielskim znajdują się w Gmachu Głównym Politechniki Warszawskiej przed Małą Aulą w sąsiedztwie popiersia Profesora. Szczegóły >>
Ostatnio imię Henryka Zygalskiego nadano najnowszemu polskiemu okrętowi rozpoznania radioelektronicznego (SIGINT). Uroczystość chrztu i wodowania jednostki, która otrzymała nazwę ORP „Henryk Zygalski”, odbyła się 14 stycznia 2026 roku w stoczni w Gdańsku. Okręt powstał w ramach programu „Delfin” i jest drugą, a zarazem ostatnią jednostką realizowaną w jego ramach. Pierwszy okręt programu, zwodowany w lipcu 2025 roku, otrzymał imię ORP „Jerzy Różycki”. Szczegóły>>
On the occasion of Cryptology Day, celebrated on 25 January to commemorate the breaking of the Enigma cipher by Polish cryptologists, we revisit a landmark event honoring Poland’s contribution to the history of world cryptology. On 5 August 2014, a commemorative plaque was unveiled in Warsaw in tribute to Marian Rejewski, Jerzy Różycki, and Henryk Zygalski – mathematicians from the Polish Cipher Bureau who were the first to break the German Enigma codes between 1932 and 1939. The ceremony was accompanied by an International Scientific Seminar held at the Senate Hall of the Warsaw University of Technology.
The achievement of the Polish cryptologists received international recognition through the prestigious IEEE Milestone award, which acknowledged their decisive role in the first successful decryption of Enigma. In cooperation with engineers from the AVA factory in Warsaw, they developed the cryptologic "bomba", a device that enabled the Allies – particularly the British – to read encrypted German communications, significantly contributing to the outcome of World War II and dispelling long-standing myths about the origins of Enigma’s decryption.
The unveiling ceremony took place in front of the Institute of Mathematics of the Polish Academy of Sciences and was attended by representatives of IEEE, local authorities, academia, and the families of the mathematicians. The preceding scientific seminar featured lectures by leading Polish and international scholars and included a presentation of an original Enigma machine. In 2019, a second IEEE Milestone was awarded to Professor Jan Czochralski, with commemorative plaques displayed at the Main Building of the Warsaw University of Technology.
