Historia maszyn liczących na Wydziale Inżynierii Środowiska PW
W Bibliotece Wydziału Inżynierii Środowiska PW została otwarta wystawa czasowa „Historia maszyn liczących”, prezentująca urządzenia wykorzystywane do wykonywania obliczeń w minionych dziesięcioleciach. Na ekspozycji znalazły się zarówno obiekty ze zbiorów wydziałowych, jak i eksponaty udostępnione przez Muzeum Politechniki Warszawskiej.
Wystawa została przygotowana z okazji Zjazdu Absolwentów Politechniki Warszawskiej, zorganizowanego w ramach obchodów jubileuszu 200-lecia Politechniki Warszawskiej. Program spotkań na Wydziale Inżynierii Środowiska obejmował nie tylko rozmowy i wspomnienia absolwentów, lecz także refleksję nad historią uczelni. Jednym z punktów była wizyta w Muzeum PW oraz możliwość poznania dziejów rozwoju techniki obliczeniowej. Ekspozycja „Historia maszyn liczących”, którą przybyłym gościom prezentował dr inż. Witold Sikorski, stała się okazją do sentymentalnej podróży w czasie – do epoki poprzedzającej współczesne komputery, sztuczną inteligencję i technologie kwantowe. Zwiedzający mogli prześledzić, jak na przestrzeni lat zmieniały się narzędzia wykorzystywane przez inżynierów, naukowców i techników do wykonywania coraz bardziej złożonych obliczeń.
Wśród eksponatów pochodzących ze zbiorów Muzeum Politechniki Warszawskiej szczególne miejsce zajęły suwaki logarytmiczne – zarówno modele proste, jak i okrągłe – pochodzące z kolekcji Wojciecha Sawickiego. Zbiór ten był prezentowany w Muzeum PW dziesięć lat temu jako samodzielna wystawa i uznawany jest za jeden z największych tego typu. Suwak logarytmiczny przez wiele pokoleń pozostawał podstawowym narzędziem pracy inżynierów. Jego historia sięga XVII wieku, kiedy został wynaleziony przez angielskiego matematyka Williama Oughtreda. Przez kolejne stulecia służył matematykom, konstruktorom i naukowcom na całym świecie, umożliwiając wykonywanie skomplikowanych obliczeń bez użycia energii elektrycznej. Dopiero pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku został niemal całkowicie wyparty przez kalkulatory elektroniczne, a dekadę później rozpoczęła się powszechna era komputerów osobistych.
Kadry z wystawy „Historia maszyn liczących” na Wydziale Inżynierii Środowiska/ fot. WIŚ PW
Na wystawie można zobaczyć również inne urządzenia dokumentujące rozwój technik obliczeniowych. Wśród nich znajdują się przedwojenne arytmometry Predom i Triumphator, tradycyjne liczydła, a także sumator mechaniczny Addiator Rapid. Zwiedzający mogli zapoznać się z wyposażeniem związanym z pierwszymi generacjami komputerów, w tym z komputerem Mera 9150, maszyną do perforowania kart oraz kartami perforowanymi, które przez wiele lat stanowiły podstawowy nośnik danych i programów komputerowych. Ekspozycję ubogacają również obiekty pochodzące ze zbiorów Wydziału Inżynierii Środowiska. Wśród nich znajdują się między innymi pierwsze laptopy wykorzystywane przez naukowców wydziału, stanowiące świadectwo przełomu technologicznego, jaki dokonał się pod koniec XX wieku. Zestawienie tych urządzeń z wcześniejszymi narzędziami obliczeniowymi pozwala prześledzić drogę od mechanicznych metod liczenia do współczesnych rozwiązań cyfrowych.
Wystawa „Historia maszyn liczących” nie tylko przypomina o narzędziach, które przez dziesięciolecia wspierały pracę inżynierów i naukowców, ale także ukazuje tempo przemian technologicznych zachodzących w ciągu ostatnich dziesięcioleci. Dla wielu uczestników Zjazdu Absolwentów była okazją do wspomnień i powrotu do czasów studiów, dla młodszych odbiorców natomiast – cenną lekcją historii techniki oraz rozwoju narzędzi obliczeniowych wykorzystywanych w nauce i inżynierii.
